رشته مطالعات بازی عبارت است از نظام مطالعات بازیهای رایانه ای، ساختار بازیهای رایانه ای، بازیکنها ودر بازه ای وسیعتر نقش آنها در جامعه و �رهنگ. مطالعات بازیهای دیجیتالی رشته ای میان-چند ساختاری میباشد که محققین آن از شاخه های مختل� علوم همچون رایانه، جامعه شناسی، روان شناسی، انسان شناسی، هنر و ادبیات، مطالعات رسانه ای، علوم ارتباطات و الهیات میباشند.

- تاریخچه

تا انتهای قرن بیستم مطالعات آکادمیک بازیهای رایانه ای بسیار کم و محدود به شاخه هایی همچون تاریخ و انسان شناسی بود. در اوایل قرن بیستم، استوارت کویین یک راهنمای جامع درباره ابزار و آلات بازی و بازیهای قبایل بومی شمال مکزیکو نوشت [۱] در حالیکه Johan Huizinga و Rager Caillois در اهمیت بازی به عنوان یک �عالیت پایه ای انسانی که در شکل گیری �رهنگ کمک میکند کنکاش کردند [۲]. به مجرد اینکه انقلاب بازیهای رایانه ای در ابتدای دهه ۱۹۸۰ به راه ا�تاد علاقه به مطالعه آکادمیک بازیها نیز شکل گر�ت. تا به امروز رشته مطالعات بازیهای دیجیتال نه تنها به عنوان یک رشته چند ساختاری بلکه حتی به عنوان یک رشته میان ساختاری نیز شناخته میشود. در طول سالها رشته ها و نظامهای گوناگونی به بازیهای ویدیویی و مطالعات آنها توجه نشان داده اند.

رویکردهای مطالعاتی بازیها را به طور کلی میتوان در سه شاخه اصلی دسته بندی کرد: [۳]

رویکرد علوم اجتماعی:

موضوع مورد بحث:

• مطالعه تاثیر بازیها بر روی انسان‌.

زیر موضوعهای مورد بحث:

• بازیها با انسانها Ú†Ù‡ میکنند. به عنوان مثال بررسی تاثیر خشونت در بازیهای ویدیویی.
• انسان‌ها چگونه یک بازی را خلق کرده Ùˆ در آن به تعامل میپردازند .

رویکرد علوم انسانی:

موضوع مورد بحث:

• مطالعه معنی Ùˆ زمینه بازیها.

زیر موضوعهای مورد بحث:

• توسط بازیها Ú†Ù‡ Ù…Ù�اهیمی القا می‌شوند.

رویکرد صنعتی و �نی:

موضوع مورد بحث:

• درک طراحی Ùˆ توسعه بازیها. به عنوان مثال چگونه بازیهای بهتری بسازیم.

• بازیها در نقش راهبران نوآوری های تکنولوژیک. مثلاً در زمینه‌هایی همچون گراÙ�یک، هوش مصنوعی، شبکه Ùˆ …. .

علاوه بر پرسیدن سوالهای گوناگون برای هر کدام از این رویکردها از ابزار و متودهای مختل� است�اده میشود. تعداد زیادی از دانشمندان علوم اجتماعی تمایل به است�اده از روشهای کمی دارند در حالیکه گروه کوچکتری روشهای کی�ی را میپسندند. رویکرد صنعتی و �نی عموما عمل محور میباشد و نسبت به دو رویکرد دیگر کمتر با تئوری سر و کار دارد. البته این رویکردها نیز بسته و انحصاری نمیباشند و قسمت عمده ای از تحقیقات بازیها آنها را به هم پیوند میزند. کارهای Tracy Fullerton و Kenji Ito نمونه هایی از کار میان رشته ای است که در زمینه مطالعات بازیهای رایانه ای انجام شده. [۴][۵] جوان بودن رشته مطالعات بازی دلیل دیگری است برای برای مرزهای محدود و کم رنگ بین این رویکردها.

- علوم اجتماعی:

در رویکرد علوم اجتماعی به طور Ú©Ù„ÛŒ همواره این مساله مطرح است Ú©Ù‡ “بازیها با مردم Ú†Ù‡ میکنند؟” محققین با بررسی بازیکنان Ùˆ انجام آزمایشهای کنترل شده تلاش میکنند تا تاثیرات بد Ùˆ خوبی Ú©Ù‡ بازی کردن میتواند بر روی انسانها داشته باشد را بیابند.

در میان تاثرات من�ی ممکن در یک بازی، شاید موضوعی که بیش از همه توسط رسانه ها و ا�کار عمومی پیش کشیده شده مساله خشونت در بازیهای ویدیویی باشد. تاثیرات ممکن که بازیهای ویدیویی خشن بر کودکان و نوجوانان میگذارند چه میتوانند باشند؟ نظریه یادگیری اجتماعی بیان می دارد که انجام بازیهای ویدیویی خشن، خشونت را در بازیکنان شبیه سازی میکند به ویژه به دلیل اینکه در یک بازی بازیکن مشارکت کننده �عال است ( بر خلا� �یلمهای خشن که در آنها یک بیننده من�عل است ). از سویی دیگر بر اساس نظریه کاتارسیس (feshbach and singer, 1971) انجام بازیهای خشن این امکان را به بازیکن میدهد تا با رها کردن نیرو های نه�ته تهاجمی در خود، تاثیر مثبتی در خود ایجاد نمایند. تعداد بیشماری مقاله در این زمینه تالی� گردیده و تا کنون تصویر ش�ا�ی از اینکه بازیهای خشن حقیقتا چه تاثیری بر روی بازیکنان میتوانند داشته باشند به دست نیامده است.

در مورد تاثرات مثبت بازیهای ویدیویی، آموزگارها و دانشمندان علم آموزش مناظره هایی در باب است�اده از اهرم جذابیت بازیهای ویدیویی برای مقاصد آموزشی داشته اند. مالدن در زمینه کی�یت برانگیزاننده ذاتی بازیهای ویدیویی و اینکه چگونه میتوان از آن در تولید بازیهای آموزشی است�اده کرد کنکاشهایی داشته است. (malone 1980 , 1981 )

مالون و لپر چهار حوزه اکتشا�ی را بر میشمارند که توجه به آنها از سوی طراحان بازی باعث بهبود رابط تعاملی بازی میشود. این چهار حوزه عبارتند از: مبارزه، خیال پردازی، حس کنجکاوی و کنترل.

کا�ای طراحی بازیهای رایانه ای توسط کودکان را به ابزاری برای یادگیری م�اهیم برنامه نویسی و ریاضیات تبیل کرده است.

مشابها squire ار بازیهای تجاری عامدا برای بر انگیختن دانش آموزان محروم در مدرسه است�اده میکند.

Gee و Shaffer اعلام میدارند در رسانه بازیهای ویدیویی کی�یات خاصی وجود دارد که میتوانند �رصتهای ارزشمندی را برای یادگیری �راهم کنند.

Sherry turk در کتابش با عنوان “زندگی بر روی صÙ�حه تصویر” بیان میکند Ú©Ù‡ چگونه اÙ�رادی Ú©Ù‡ در بازیهای آنلاین جمعی همچون MUDs Ù�عالیت داشته اند از تجربه شان در بازی برای جستجوی جنبه های شخصی هویت خود استÙ�اده میکنند.

Taylor در کتابش با عنوان “زندگی در میان دنیاها” از تجربیاتش در بازی جمعی آنلاین Everquest Ùˆ رابطه ظریÙ� بین بازیکنان Ùˆ دنیاهای بازی صحبت میکند. [Û¶]

نهایتا اقتصاد دانان شروع به مطالعه بازیها به ویژه در سبک MMO نموده اند تا به درک بهتری از رÙ�تار انسان برسند. Ù�عالیت اقتصادی در این بازیها همچون Ù�عالیت های اقتصادی کشورهای حقیقی مطالعه میشود. (castronova 2001) نظریه های مختلÙ�ÛŒ همچون “هم پایگی بازی” میتوانند در یک بازی به آزمون گذارده شوند زیرا بازیها زمینه را برای آزمایشهای طبیعی Ù�راهم Ù…ÛŒ آورند به این صورت Ú©Ù‡ در یک بازی جمعی تعداد زیادی بازیکن مشارکت کننده در آزمایش داریم به علاوه شرایط آزمایشی کاملا کنترل شده. از این دیدگاه بازی ها زمینه ای یکتا را Ù�راهم Ù…ÛŒ آورند Ú©Ù‡ در آن Ù�عالیت انسانها میتواند مطالعه شده Ùˆ بهتر مورد Ù�هم قرار گیردند. به عنوان مثال بازی World of Warcraft میتواند برای مطالعه انتشار یک بیماری واگیر دار مورد مطالعه قرار گیرد.

- علوم انسانی:

به طور Ú©Ù„ÛŒ رویکرد علوم انسانی در رابطه با بازی با این سوال بیان میشود Ú©Ù‡ “از یک بازی Ú†Ù‡ Ù…Ù�اهیمی استخراج میشوند؟“. با استÙ�اده از ابزارهایی همچون مصاحبه، قوم نگاری Ùˆ مشاهده شرکت کنندگان در پژوهش، محققین نقشهای متنوعی را Ú©Ù‡ بازیها در زندگی انسانها بازی میکنند بررسی مینمایند. به عنوان مثال کنسالو در این زمینه کنکاش کرده است Ú©Ù‡ بازیکنها چگونه بازی هایی را Ú©Ù‡ میخرند بازی میکنند Ùˆ Ú†Ù‡ زمان Ùˆ چگونه Ùˆ به Ú†Ù‡ دلیل بر علیه قوانین بازی میشورند Ùˆ آن را واژگون میسازند. به نظر میرسد Ú©Ù‡ “حقه زدن” (Cheating) پدیده ای پیچیده باشد Ú©Ù‡ Ù…Ù�اهیم آن دائما بین بازیکنها Ùˆ در صنعت بازی Ùˆ در خرده Ù�رهنگ های بازی Ú©Ù‡ در محدوده سبکهایی خاص Ø´Ú©Ù„ میگیرند رد Ùˆ بدل میشود.

تحقیقات دیگر بر روی Ù�هم بازی به عنوان موضوعات Ù�رهنگی Ú©Ù‡ در خود حامل پیام میباشند Ùˆ جستجو در مورد اینکه مدیومی به اسم بازی چیست Ùˆ قرار دادن وضعیت آن در متن در مقابل دیگر Ù�رم های بیانی انسان انجام پذیرÙ�ته است. در کتاب Brenda Laurel به نام “رایانه ها به عنوان تئاتر” در حالیکه بر نقد تئاتر گونه بر طراحی رابط کاربری انسان Ùˆ رایانه پاÙ�شاری Ùˆ تاکید میشود توضیح میدهد Ú©Ù‡ چگونه بازیهای ویدیویی نتیجه طبیعی قابلیت رایانه ها در نمایش حرکت با مشارک انسان میباشد. نویسنده به جای اینکه رایانه ها را صرÙ�ا ابزارمحاسباتی در نظر بگیرد، پیشهاد میکند به رایانه به عنوان یک مدیوم نگریسته شود. رساله کتاب ÙˆÛŒ تلاش میکند بین رایانه Ùˆ درام وجهه تشابهی نشان دهد. به این صورت Ú©Ù‡ رایانه اجازه میدهد بازیکن در ایÙ�ا کردن نقشی برابر هم به عنوان اجرا کننده درام Ùˆ هم به عنوان تماشاچی عمل کند. Laurel در کتابش از بازیهای زیادی به عنوان مثالهایی برای ایده ها Ùˆ قواعدی Ú©Ù‡ تلاش میکند به هم ربط دهد نام میبرد.

از سویی دیگر Henry JenkinsØŒ نقش بازیهای ویدیویی را در زمینه ای وسیعتر Ú©Ù‡ او آن را “داستان سرایی بینا رسانه ای” مینامد بررسی مبکند. از دیدگاه ÙˆÛŒ محتوا میان رسانه های مختلÙ� حرکت میکند Ùˆ بازیهای ویدیویی قسمتی از یک بوم شناسی جامع تر در داستان سرایی میباشند Ú©Ù‡ شامل Ù�یلم، داستان Ùˆ کتابهای کمیک میشود. مشابها Janet Marry در کتاب “Hamlet on the Holodeck” رایانه را به عنوان ابزاری جدید برای تمرین داستان سرایی معرÙ�ÛŒ میکند.

با تجزیه Ùˆ بررسی بازیهای رایانه ای در کنار مصنوعات دیجیتالی دیگر همچون ابر متن Ùˆ کاراکترهای Ú¯Ù�تگوی تعاملی، Marry به بررسی توانایی های بیانی Ú©Ù‡ رایانه در اختیارمان قرار میدهد میپردازد. به ویژه ÙˆÛŒ بازیهای ویدیویی را قسمتی از Ù…Ù�هوم گسترش یاÙ�ته داستانسرایی میداند Ú©Ù‡ نام آن را درام اینترنتی مینهد. Espen Aarseth در کتاب خود به نام “متن اینترنتی” به مخالÙ�ت به ایده Murray میپردازد Ùˆ بیان میکند Ú©Ù‡ تÙ�اوت قائل نشدن بین بازی Ùˆ روایت باعث میشود Ú©Ù‡ ویزگیهای اساسی هر کدام را نادیده بگیریم. این عدم تواÙ�Ù‚ به نام مجادله Ludology بر علیه Narratology شناخته میشود. دیدگاه روایتگرانه (Narratological) این است Ú©Ù‡ بازی ها باید به عنوان Ù�رم جدیدی از روایت شناخته شوند Ùˆ بنابراین نمیتوان آنها را توسط نظریه های روایتگری مطالعه کرد. در مقابل دیدگاه Ludological ها این است Ú©Ù‡ بازیها را باید با شرایط خودشان Ù�همید. یک لودولوجیست بیان میدارد Ú©Ù‡ مطالعه بازیها باید با توجه به تحلیل معنی بازی Ùˆ سیستمهای Ù�رمالی Ú©Ù‡ توضیح میدهند انجام پذیرد. به دیگر سخن تمرکز مطالعات بازی باید بر روی نقش بازی باشد نه بر روی باز نمود عناصری Ú©Ù‡ ضمنی هستند.

این ایده که بازیها کاملا با روایت به عنوان یک ساختار شناختی و ارتباطی [۷] ت�اوت دارند این امکان را به وجود آورده تا بازیهای ویدیویی از ابعاد دیگری مورد بررسی قرار گیرند. [۸][۹] یکی از این رویکردهای جدید به سوی مطالعات بازی با بررسی ساختار رابط بازی و رقابتی که کیبورد و ماوس با Ludic Interface دارند شکل میگیرد.

کتاب “Half Reelâ€� از Jesper Jul: در اینجا میبینیم Ú©Ù‡ چگونه بازیهای ویدیویی قوانین رسمی را با قوانین تخیلی دنیاهای Ù�انتزی به هم Ù…ÛŒ آمیزند. او توضیح میدهد Ú©Ù‡ در اینجا مشکلی برای محققین مطالعات بازی به وجود آمده بود Ú©Ù‡ یا باید بر روی خود بازی تمرکز کنند Ùˆ یا بر روی بازیکن. ” ما میتوانیم قوانین را همانطور Ú©Ù‡ به صورت مکانیکی در بازی هستند Ùˆ یا در راهنمای یک بازی تخته ای ذکر شده اند بررسی کنیم Ùˆ یا آنها را به عنوان چیزهایی Ú©Ù‡ بازیکن با آنها تعامل میکند Ùˆ یاد میگیرد مطالعه نماییم. همچنین میتوانیم دنیاهای Ù�انتزی را به صورت علائم Ùˆ عناصری Ú©Ù‡ بازی را میسازند Ùˆ در بازی وجود دارند بررسی کنیم Ùˆ یا آنها را به عنوان سرنخهایی Ú©Ù‡ بازیکن را وادار به تخیل کردن مینمایند Ùˆ بازیکن به شیوه خود دنیای بازی را تخیل مینماید مطالعه کنیم.

تحلیل مقایسه ای Bogost برای بازیهای ویدیویی یکی از جدیدترین روشها برای مطالعه و نظریه پردازی در مورد بازیها میباشد. روش وی پیشنهاد میدهد که برای مطالعه و نقد بازیها باید آنها را در دو زمینه �رهنگی و ایدئولوژیکی بررسی نمود.

- رویکرد �نی:

از دیدگاه مهندسی، بازیها رایانه ای زمینه ای وسیع برای نمایش دستآوردهای تکنولوژیک در زمینه گرا�یک، هوش مصنوعی و شبکه میباشند. در حالیکه تحقیقاتی که در این شاخه ها انجام شده برای بازیهای ویدیویی نبوده است. اما با این حال معمول است که از بازیها به عنوان زمینه ای برای نشان دادن آخرین تکنولوژی ها و راه حلهای به دست آمده است�اده شود. یک مثال در این زمینه بازی درام تعاملی Facade بوده است که برای نمایش دستاورهایی در زمینه هوش مصنوعی ساخته شد.

دز یک دیدگاه صنعتی مهمترین سوالی Ú©Ù‡ مطرح میشود این است Ú©Ù‡ “چگونه میتوانیم بازیهای بهتری بسازیم” Ùˆ همچنین این سوالها Ú©Ù‡ “Ú†Ù‡ چیزی یک بازی را خوب میکند؟“. در اینجا واژه خوب باید تعریÙ� شود. آیا بازی تجربه ای اشتیاق آور Ùˆ سرگرم کننده به بازیکن میدهد؟ آیا بازی را میتوان راحت یاد گرÙ�ت Ùˆ بازی کرد؟ آیا بازی نوآورانه است Ùˆ آیا به بازیکن این امکان را میدهد تا تجربه های بدیع Ùˆ نو داشته باشد؟

* توضیح: این مقاله از روی مقاله انگلیسی Game Studies در سایت wikipedia.org ترجمه شده است

** منابع:

[۱]. Culin, S. (1907). Games of the North American Indians. Twenty fourth Annual Report of the Bureau of American Ethnology, 1902-1903. Government Printing Office: 1-840.

[2]. Huizinga, Johan (1938). Homo Ludens. Haarlem: Tjeenk Willink & zoon N.V..

[3]. Konzack, Lars (2007). “Rhetorics of Computer and Video Game Research” in Williams & Smith (ed.) The Players’ Realm: Studies on the Culture of Video Games and gaming. McFarland.

[4]. Fullerton, Tracy (2005). “The Play’s the Thing: Practicing Play as Community Foundation and Design Technique” (PDF). Changing Views: Worlds in Play, Selected Papers from the 2005 DiGRA Conference. Vancouver, Canada: DiGRA.

[5]. Ito, Kenji (2005). “Possibilities of Non-Commercial Games: The Case of Amateur Role Playing Games Designers in Japan” (PDF). Changing Views: Worlds in Play, Selected Papers from the 2005 DiGRA Conference. Vancouver, Canada: DiGRA. pp. ۱۳۵–۱۴۵٫

[۶]. Taylor, T. L. (2006). Play Between Worlds. Cambridge: MIT Press.

[7]. Aarseth, Espen (2001). “Computer Game Studies, Year One”. Game Studies 1 (1). http://gamestudies.org/0101/editorial.html

[8]. Konzack, Lars (2002). Computer Game Criticism: A Method for Computer Game analysis. In Mäyrä (ed.) CGDC Conference Proceedings. Tampere University Press. p. 89-100.

[9]. Costikyan, greg (2002). I Have No Words & I Must Design: Toward a Critical Vocabulary for Games. In Mäyrä (ed.) CGDC Conference Proceedings. Tampere University Press. p. 9-34.